Geschiedenis van het ANV

In 1893 verscheen in het blad De Nederlander, een in Chicago verschijnende periodiek voor de Nederlandssprekende gemeenschap aldaar, een artikel met de titel: ‘Heeft de Nederlandsche taal eene toekomst?’, geschreven door de Nederlander J. Hoddenbach van Scheltema.

Dit artikel kwam in handen van Hippoliet Meert, leraar Nederlands aan het Brusselse Koninklijk Atheneum.

Meert, geboren op 1 april 1865 te Aalst, liet zich al vroeg kennen als een overtuigd Vlaamsgezind liberaal. Na het artikel gelezen te hebben schreef hij een reactie waarin hij een uitgebreide schets gaf van de spreiding van de Nederlandstaligen over de wereld. Twee jaar later, tijdens een avond van het kunstgenootschap ‘De Distel’ te Brussel op 27 april 1895, vond de oprichting het Algemeen-Nederlands Verbond plaats.

Meert hield op deze gevarieerde bijeenkomst een lezing om de noodzakelijkheid van oprichting te onderstrepen. Twee maanden hierna werd in het Brusselse koffiehuis In den Vos, de vaste ontmoetingsplaats van het kunstgenootschap, het Verbond van statuten voorzien. Het ANV zag nu definitief het levenslicht. Begrijpelijkerwijs stonden nog weinigen aan de wieg. Het moeten er ongeveer twintig zijn geweest.

Onafhankelijk van het initiatief van Meert deed de Noordnederlandse letterkundige Kiewiet de Jonge, tijdens het 24^ste taal- en letterkundig congres van 1897 te Dordrecht, de oproep een Algemeen Nederlands Taalverbond te stichten.

Van het initiatief van Meert was Kiewiet de Jonge merkwaardigerwijs niet op de hoogte, hoewel het twee jaar daarvoor was geconcretiseerd en ook al in Nederland een bescheiden bijval had genoten. Zodoende moet het voor hem een enigszins vreemde gewaarwording zijn geweest, door de Zuidnederlandse congresgangers erop te worden gewezen dan zijn kennis in deze een belangrijk manco vertoonde.

Besloten werd de krachten te bundelen. De hoofdzetel werd van Gent overgebracht naar Dordrecht, waarna in 1898 het Verbond door middel van nieuwe statuten werd geconsolideerd. Hierdoor waren Noord en Zuid, vijf jaar na de eerste oproep te Chicago, binnen een Algemeen-Nederlads Verbond verenigd.

tekst: Frank van Berne

Hippoliet Meert

H.J. Kiewiet de Jonge